همگی نام کولوسئوم (Colosseum) را شنیدهایم بنایی بینظیر که نمادی از شکوه باستانی رم و ایتالیا است، کولوسئوم آمفی تئاتر عظیمی که برای تماشای نبرد گلادیتاتورها ساخته شد و محلی برای سرگرمی مردم روم و امپراطور بوده است.
این بنا در مرکز شهر رم ایتالیا واقع است، کولوسئوم بنایی به شکل بیضی دارد و به آمفی تئاتر Flavian نیز معروف است، اگر چه در اثر زمین لرزه و سارقین سنگ اسیب دیده است، اما همچنان محبوبترین جاذبه تاریخی ایتالیا محسوب میشود. در ادامه مفصل به ویژگی ها و تاریخچه آن خواهیم پرداخت.
آشنایی با کولوسئوم
کولوسئوم که با نام آمفیتئاتر فلاویان (Flavian) نیز شناخته میشود، بنایی باستانی در مرکز شهر رم ایتالیاست؛ شهری که در آن زمان با نام روم شناخته میشد و این روزها با نام روم باستان از آن یاد می شود. این سازه بزرگترین تماشاخانه روم باستان بوده و با ظرفیت ۵۰ تا ۸۰ هزار تماشاگر یکی از بزرگترین آمفیتئاترهای کهن جهان نیز به شمار میرود.
این تماشاخانه در حدود سال ۸۰ یا ۸۱ میلادی افتتاح شد. کولوسئوم به عنوان محلی برای نبرد گلادیاتورها با حیوانات وحشی، اجرای نمایش نبردهای دریایی، اجرای احکام اعدام، نمایشهای درام بر اساس اساطیر باستانی و … مورد استفاده قرار گرفت و به مکانی برای اقامت، کارگاه، اجرای دستورات مذهبی، زیارتگاه مسیحیان و … نیز تبدیل شد؛ اما همچنان نامش به خاطر نبرد گلادیاتورها بر سر زبانها ماند.
این روزها این تماشاخانه خونین به خاطر زلزله و سرقت سنگهای با ارزشش تا حدی ویران شده است؛ اما همچنان یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان شناخته میشود و به عنوان یکی از پربازدیدترین اماکن رم سالانه حدودا ۳.۹ میلیون نفر را به خود جذب میکند.
بنای عظیم کولوسئوم بر روی پارکی که امپراتور قبلی نرون ساخته بود، بنا شد.
درون این پارک مجسمه برنزی عظیم الجثه ای از نرون (به ارتفاع ۳۰ متر) قرار داشت که بعدا از ساخت آمفی تئاتر فلاویان به این محل منتقل شد و برای سالهای زیادی در کنار این بنای زیبا قرار داشت.
این مجسمه به خاطر ابعاد بزرگش کلوسئوس (colossus) به معنی عظیم الجثه نام داشت و اسم کولوسئوم نیز از این نام گرفته شده است. مجسمه نرون به قدری بزرگ و سنگین بود که برای جابجایی اش از ۳۰ عدد فیل استفاده می کردند. هیچکس از سرنوشت مجسمه برنزی بزرگ نرون خبر ندارد و احتمالا در اثر زمین لرزه های شهر رم فروریخته و در طول قرون وسطی تکه هایش را برای مصرف مجدد ذوب کرده اند.
امروزه فقط قسمتی از سکویی که زمانی مجسمه بر روی آن قرار داشته است، در کنار کولوسئوم وجود دارد.
بخش های مختلف کولوسئوم
در کولوسئوم جایگاه امپراطور مجزا بود و صندلیهایی که در طبقات بالا قرار داشتند متعلق به شوالیهها و سناتورهای رم بوده اند و طبقه زیرین آن ها محل نشستن عوام بوده است. قسمت عوام نشین بنا به دو بخش بالایی و پایینی تقسیم شده بود که مردمان ثروتمند در قسمت پایینی و مردمان فقیر در قسمت بالایی. می نشستند.
مکان نشستن برخی طبقات اجتماعی هم در کولوسئوم خاص بود برای مثال دانش آموزان، تحصیل کرده ها و استادانشان، سربازان امپراطور که در دوران مرخصی به سر میبردند، کاتبان، قاصدان، کشیش و … باستان شناسان از بررسی این صندلیها به اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره طبقات اجتماعی پی بردهاند.
قسمت دیگری که در بررسی جایگاه ها مورد توجه است مکان نشستن گلادیاتورهای قهرمانان میباشد که صندلیهایی از جنس چوب و حکاکی شده داشته است، اما متاسفانه امروزه اثری از این صندلی ها. نیست.
سرداب بخش دیگری از کولوسئوم است که در نقشه اولیه تماشاخانه نبود و پس از اتمام کار به دستور امپراطور اضافه شده. است. کف سرداب از جنس سنگ ریزه و ماسه شاخته شده و محل نگهداری حیوانات وحشی بوده. است. در سرداب کولوسئوم سلول هایی هم وجود داشت که بردگانی که باید به جنگ حیوانات می رفتند در آن ها زندانی میشدند. در سرداب چند قرقره ی فلزی هم یافت شده است که احتمالا برای انتقال آب از قنات های اطراف بوده. است. برخی هم عقیده دارند توسط این قرقره ها به حیوانات و گلادیاتور ها آب و غذا می رساندند.
نبرد گلادیاتورها در کولوسئوم
کولوسئوم شهرتش را مدیون میزبانی از نبردهای گلادیاتورها بود که یکی از برترین سرگرمیهای آن دوران محسوب میشد و به طور میانگین ۶۵۰۰۰ مخاطب را به کولوسئوم. میکشاند. گلادیاتورها افرادی بودند که به عنوان شجاعترین انسانهای دوران باستان شناخته میشدند و برای اثبات قدرت و شجاعت خود با حیوانات وحشی و درنده مانند پلنگ، شیر، ببر، خرس، فیل. و… میجنگیدند؛ نبردهایی خونین و مرگبار که مردم از دیدن آنها لذت میبردند و غرق هیجان میشدند.
گلادیاتورها همانطور که در میدان جنگ مورد تحسین قرار میگرفتند، در دنیای رومیها از حقوق شهروندی و امتیازات یک فرد در جامعه محروم بودند.کارشناسان در یک آزمایش و بررسی منحصر به فرد متوجه شدند بتن باستانی به کار رفته در ساخت این بنا عامل اصلی مقاومت آن در طول قرنها بوده. است.
در طول بازیهایی که توسط امپراطور تایتوس در سال هشتاد میلادی برگزار شد، هزاران حیوان وحشی در اینجا کشته. شدند.
در جنگهایی که در این میدان برگزار شد جمعیت بسیار زیادی از حیوانات به خصوص شیر، ببر و پلنگ در جغرافیای آن منطقه کاهش پیدا. کرد.
با گذر زمان این بنا با بلایای طبیعی زیادی مواجه شد، اما زلزلههایی که در سال ۸۴۷ و ۱۲۳۱ میلادی اتفاق افتاد، بیشترین آسیب را به این بنا. زدند.
