این نوشته بخشی از مجموعه «داستان آشنایی من با فبک» است؛ روایتی شخصی و تربیتی از مواجهه با فلسفه برای کودکان و نوجوانان (P4C) که میکوشد تجربه زیسته، طرح درس و پرسشهای فلسفی را در کنار هم برای والدین و مربیان قابل استفاده کند.
«اگر به کودکان خود نیاموزید که برای خود فکر کنند، دیگرانی پیدا میشوند که به جای آنها فکر کنند.» — امانوئل کانت
به رسم دورههای «فلسفه برای کودکان و نوجوانان» (فبک)، نوشتهام را با یک داستان آغاز میکنم.
ماجرای آشنایی من با فبک به سالها قبل بازمیگردد؛ مهرماهی که پسرم کلاس اولی بود و دخترم تازه به دنیا آمده بود. اضطراب جدایی، تولد نوزاد، خستگی، و ناتوانی در مدیریت تغییرات، مرا تبدیل به مادری خستهتر و ناتوانتر کرده بود.
در یک روز پاییزی، یکی از دوستانم، که او هم مادر دو فرزند است؛ برای احوالپرسی تماس گرفت. وقتی متوجه حال روحیام شد، تاکسیای گرفت و یک بسته کتاب تربیتی برایم فرستاد؛ کتابهایی مثل «همه کودکان سالماند، اگر…»، «همه کودکان تیزهوشاند، اگر…»، «به کودکان گفتن، از کودکان شنیدن» و چند عنوان دیگر.
از همانجا با انتشارات رشد، شهرتاش، رسش، مدرسه و پژوهشگاه علوم انسانی آشنا شدم. شروع کردم به خواندن، نه برای این که فرزندانم را به روش کتابها بزرگ کنم، بلکه برای اینکه آرام شوم؛ آرامشی که از فهم یک «درد مشترک» میان مادران سراسر دنیا بهدست میآمد.
در میان کتابها، جلد کوچکی با رنگ قرمز و عنوانی متفاوت توجهم را جلب کرد:
«کندوکاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان (گفتوگو با پیشگامان)»
کتابی از دکتر سعید ناجی.
همان لحظه دهها پرسش در ذهنم چرخ خورد:
فلسفه چه ربطی به دنیای کودکی دارد؟
- آیا قرار است به کودکان «فلسفه» یاد بدهند؟ مگر ممکن است؟
- فلسفه چه کمکی به فرزندپروری میکند؟
- فایده فبک چیست؟
کتاب را باز کردم… ورق زدم… و تا تمام نشد زمین نگذاشتم.
درست مثل «آلیس»، قدم گذاشته بودم به سرزمین عجیب «فلسفه برای کودکان و نوجوانان».
سالها گذشت. از آن دوران سخت عبور کردم، فرزندانم بزرگتر شدند، به شغل معلمی برگشتم، و خوشبختانه فبک هرگز رهایم نکرد. این آشنایی، شروع مسیری بود که هم زندگی مادرانهام و هم مسیر حرفهایام را تغییر داد.
این داستان ادامه دارد…
الهام زنجانیان
اما پیش از ادامه نوشتهها، از شما میخواهم چند پرسش را برای خود یادداشت کنید:
محتوای فبک چیست؟
- چرا باید به کودکان فلسفه بیاموزیم؟
- پیشینه و مسیر ورود فبک به ایران چیست؟
- فبک چه کمکی به والدین و معلمان میکند؟
- آیا فلسفه برای کودکان فقط مخصوص کودکان است؟
و اینک، بهشیوهی کارگاههای فبک، چهار پرسش پایانی برای تأمل ببشتر:
الف) هنگام خواندن داستان، چه احساسی داشتید؟
ب) از داستان چه آموختید؟
ج) آیا بخشهایی برایتان مبهم بود؟
د) چه پرسش تازهای در ذهن شما ایجاد شد؟
ماه خاتون؛ جایی که داستان، آغاز اندیشیدن است.
نویسنده: الهام زنجانیان _ مربی فلسفی برای کودکان و نوجوانان
نشانی الکترونیکی:
2 پاسخ
خیلی آموزنده و مفید بود
سپاسگزارم