فیلم «رها» نخستین تجربه سینمایی بلند حسام فرهمند است، فیلمسازی که پیشتر در حوزههای مستندسازی و دستیار کارگردانی فعال بوده است. این فیلم از همان ابتدا با حضور شهاب حسینی و غزل شاکری در نقشهای اصلی، نگاهها را به خود جلب کرد و در جشنواره فیلم فجر ۱۴۰۳ نیز با واکنشهای متفاوتی روبهرو شد.
فیلم «رها» داستانی ساده اما عمیق درباره خانوادهای متوسط درگیر مشکلات مالی و احساسی است که بهواسطه یک اتفاق کوچک، زندگیشان دچار تحولی بنیادین میشود.
مشخصات کلی فیلم:
سال تولید: ۱۴۰۳
کارگردان: حسام فرهمند
نویسنده فیلمنامه: محمدعلی حسینی (بازنویسی: حسام فرهمند)
تهیهکننده: سعید خانی
بازیگران اصلی: شهاب حسینی، غزل شاکری، ضحا اسماعیلی، آرمان میرزایی
ژانر: درام خانوادگی، اجتماعی
مدت زمان: ۱۰۹ دقیقه
تاریخ اکران: اسفند ۱۴۰۳
خلاصه فیلم:
ماجرای فیلم از جایی آغاز میشود که خانوادهای آرام و متوسط با مشکلی به ظاهر ساده مواجه میشوند: گم شدن یا سرقت یک لپتاپ. این رویداد که شاید برای بسیاری از ما بیاهمیت جلوه کند، در «رها» به یک بحران بزرگ تبدیل میشود.
توحید، پدر خانواده، با بازی شهاب حسینی، مردی شریف، خسته و در عین حال عصبی است که تلاش میکند در دنیای پرتلاطم امروز، خانوادهاش را حفظ کند. مادر، با بازی غزل شاکری، زن مهربان اما تحتفشار و حساس است که نگران آینده فرزندانش است.
رها، دختر نوجوان خانواده، نماینده نسل جوانی است که میان دنیای سنتی و مدرن سرگرداناند. گم شدن لپتاپ او، استعارهای از گمگشتگی نسلی است که در میان خواستهها، فشارها و ناپایداریهای اجتماعی سرگرداناند.
شخصیتپردازی: قدرت در سکوت و نگاه
یکی از مهمترین نقاط قوت «رها»، شخصیتپردازی واقعگرایانه و ملموس آن است. شهاب حسینی بار دیگر ثابت کرده که میتواند نقشهای مردان درونگرا، پُرفشار و متزلزل را بهخوبی ایفا کند. او در نقش پدری گرفتار دغدغههای مالی، اخلاقی و احساسی، حضور سنگینی دارد و بازیاش تأثیرگذار و دقیق است.
غزل شاکری، که کمتر در چنین نقشهای جدی دیده شده بود، تصویری باورپذیر از مادری نگران و شکننده را ارائه میدهد. ضحا اسماعیلی در نقش دختر نوجوان، علیرغم اینکه نخستین تجربه جدیاش محسوب میشود، توانسته با زبان بدن، چهره و دیالوگهای محدود، نقش خود را بهخوبی منتقل کند.
نقشهای فرعی مانند همسایه، مدیر مدرسه یا دوست پدر، با وجود زمان محدود حضورشان، بهگونهای طراحی شدهاند که در راستای پیشبرد داستان و بازتاب طبقات اجتماعی مختلف مؤثر هستند.
کارگردانی: نگاهی انسانمحور به بحران
حسام فرهمند با دوربینی آرام و میزانسنهایی مینیمال، تلاش میکند به عمق زندگی روزمره نفوذ کند. او به جای پرداختن به اتفاقات دراماتیک یا هیجانی، بیشتر بر فضاها، سکوتها، تردیدها و روابط میانفردی تمرکز دارد.
دوربین او اغلب ثابت است، اما گاهی با حرکات نرم و بیتکلف، فضای روانی شخصیتها را منعکس میکند. استفاده از کلوزآپها در لحظات احساسی باعث میشود مخاطب بیش از پیش با شخصیتها همذاتپنداری کند.
فرهمند نشان میدهد که حتی یک رویداد کوچک میتواند نظم ظاهری یک خانواده را فروبپاشد و این فروپاشی را نه با داد و فریاد بلکه با نگاههای پر از اضطراب، سکوتهای سنگین و کنشهای ظریف نمایش میدهد.
مضمون و پیام فیلم
فیلم «رها» بیش از آنکه درباره گم شدن یک وسیله الکترونیکی باشد، درباره گم شدن اعتماد، امنیت و ثبات در زندگی خانوادههای طبقه متوسط است. فیلم نگاهی منتقدانه به وضعیت اقتصادی و فشارهای اجتماعی دارد، اما در عین حال از سیاهنمایی پرهیز میکند.
پیام اصلی فیلم آن است که انسانها گاهی برای حفظ ظاهر، خود را آرام نشان میدهند، اما درونشان مملو از تردید، نگرانی و ترس است. این اضطرابها ممکن است با یک تلنگر ساده، مانند گم شدن لپتاپ، فوران کند و همه چیز را به چالش بکشد.
نقاط قوت فیلم
۱. بازی بازیگران: بهویژه شهاب حسینی، که با کنترل احساسات و بیان زیرپوستی، قدرت نقش را دوچندان کرده است.
۲. فیلمنامه دقیق: با وجود سادگی ظاهری، ساختار فیلمنامه منسجم است و بهخوبی گرهافکنی و گرهگشایی دارد.
۳. کارگردانی انسانی: فرهمند نگاه رئالیستی و دور از شعار دارد که باعث باورپذیری اثر شده است.
۴. طراحی صحنه و لباس: ساده اما دقیق؛ خانهای که در آن زندگی جریان دارد و اشیاء تصادفی نیستند.
۵. موسیقی متن: از آثار فردین خلعتبری که با فضاسازی لطیف، بار عاطفی فیلم را تقویت میکند.
نقدها و ایرادات احتمالی
هرچند «رها» اثری موفق است، اما خالی از اشکال هم نیست:
ریتم فیلم در برخی لحظات، بهویژه در اواسط داستان، کمی کند میشود.
شخصیت مادر میتوانست کمی پررنگتر و پیچیدهتر ترسیم شود.
دیالوگها در برخی صحنهها بیش از حد نمادین یا شعاری میشوند.
نقش نوجوانان ممکن است برای برخی تماشاگران مصنوعی یا بیش از حد کنترلشده جلوه کند.
واکنش منتقدان و جشنوارهها
فیلم «رها» در جشنواره فیلم فجر ۱۴۰۳ در چند بخش نامزد دریافت سیمرغ بلورین شد، از جمله:
- بهترین فیلمنامه
- بهترین بازیگر مرد (شهاب حسینی)
- بهترین فیلم اول
در نهایت:
موفق به کسب سیمرغ بهترین فیلم اول شد و از سوی منتقدان نیز اغلب با تحسین مواجه شد. برخی آن را یکی از بهترین آثار اجتماعی سالهای اخیر دانستند که بدون شعارزدگی، مسائل واقعی جامعه را به تصویر میکشد.
جایگاه فیلم در سینمای امروز ایران
در شرایطی که سینمای ایران در سالهای اخیر بیشتر به سمت کمدیهای سبک یا آثار تجاری تمایل یافته، فیلمهایی مانند «رها» بازگشتی به ریشههای اجتماعی و انسانی سینمای ایران هستند. این اثر یادآور سینمای دهه ۸۰ ایران و کارگردانانی همچون اصغر فرهادی یا رضا میرکریمی است.
«رها» نشان میدهد که حتی فیلمسازان جوان و تازهکار، با داشتن نگاه دقیق و صادقانه، میتوانند آثاری خلق کنند که نهتنها در جشنوارهها دیده شوند، بلکه در قلب تماشاگر نیز جای بگیرند.
نتیجهگیری
فیلم «رها» نمونهای موفق از یک درام خانوادگی در سینمای ایران است. با تکیه بر عناصر ساده اما عمیق، نگاهی انسانی به بحرانها، و بهرهگیری از بازیگران توانمند، این فیلم توانسته روایتی تأثیرگذار از فروپاشی تدریجی و خاموش یک خانواده ارائه دهد.
در عین حال، فیلم به مخاطب نشان میدهد که امید، عشق و فهم متقابل، میتوانند حتی در میان تلاطمهای زندگی نیز راهی برای بازسازی و آرامش بیابند.
اگر از خواندن این مقاله لذت بردید از مقاله قبلی ما نیز دیدن کنید.
روی لینک زیر کلیک کنید.
