۲۸ تیرماه، زادروز سیمین بهبهانی، شاعر نامدار، روشنفکر، نویسنده، فعال اجتماعی و صدای زن ایرانی در ادبیات معاصر است؛زنی که با جسارت و صداقت، عشق، درد، زنانگی، میهندوستی و مبارزه را در قالب غزل فارسی ریخت و به آن جانی نو بخشید. سیمینبهبهانی را نمیتوان تنها یک شاعر دانست. او چهرهای تأثیرگذار در شکلگیری ادبیاتی زنانه، اجتماعی و سیاسی در ایران بود. زنی کهنهتنها از محدوده سنتهای ادبی عبور کرد، بلکه در جهانی مردانه، صدای زن را بلند کرد، بیآنکه فریاد باشد؛ بلکه آوازی موزون، صریحو عاشقانه بود که تا امروز در ذهن ادبیات ایران طنینانداز است.
سیمین بهبهانی که بود؟
سیمین خلیلی معروف به سیمین بهبهانی، در ۲۸ تیر ۱۳۰۶ در تهران به دنیا آمد. پدرش عباس خلیلی، نویسنده، روزنامهنگار و شاعر بودو مادرش فخرعظمی ارغون، از نخستین زنان فعال در حوزه آموزش و حقوق زنان در ایران. چنین پیشزمینهای باعث شد سیمین از همانکودکی با واژه، عدالت و آزادی آشنا باشد. او از نوجوانی به نوشتن شعر پرداخت و بهمرور جایگاه خود را در ادبیات معاصر تثبیت کرد. نخستین اشعارش در قالبهای کلاسیک نوشته شد، اما بعدها با نگاهی نو، غزل را از چهارچوبهای کهنه بیرون کشید و آن را به ابزاریبرای بیان اندیشههای اجتماعی، عاشقانه و حتی اعتراضی تبدیل کرد. آثار او همزمان هم احساسبرانگیز و زنانهاند، و هم جسور،اجتماعی و درگیر با مسائل روز.
وقتی زن مینویسد، نه برای دل، بلکه برای زمانه
سیمین بهبهانی در دورهای به شهرت رسید که زنان شاعره به ندرت امکان بروز اجتماعی داشتند. اما او، با زبانی زنانه، بیهیچ تقلیدیاز زبان مردانه ادبیات، توانست زبانی تازه خلق کند؛ زبانی که هم عاشقانه بود، هم اعتراضی، هم مهربان و هم طغیانگر. او غزل را – کهپیش از آن عمدتاً در خدمت توصیفهای عاشقانه سنتی بود – به حوزههای اجتماعی، سیاسی و زنانه گسترش داد. در شعر او عشقفقط امری شخصی نیست، بلکه معنایی گستردهتر دارد؛ گاهی عشق به وطن، گاه عشق به آزادی، گاه اشتیاق به برابری جنسیتی وانسانی. شعرهایش مملو از تصویرهایی زنده، احساسهایی عمیق و بیانی روشناند که هم خواص را مجذوب میکند و هم عامه مردم رابا خود همراه.
سیمین بهبهانی و نقش زن در جامعه
در جامعهای که زنان کمتر صدای مؤثری در فضای عمومی داشتند، سیمین بهبهانی یکی از معدود کسانی بود که توانست با واژه، حجابسکوت را بدرد. شعر او نهتنها بازتابدهنده احساسات فردی و انسانی بود، بلکه پاسخی روشن به نابرابریها، محدودیتها وسانسورهای اجتماعی بود. او بارها به خاطر مضامین شعرهایش تحت فشار و سانسور قرار گرفت، اما هرگز از مسیر خود بازنگشت. سیمین نه تنها در ادبیات، که در کنشهای اجتماعی و سیاسی نیز حضوری فعال داشت. او از اعضای کانون نویسندگان ایران بود، دردفاع از حقوق زنان فعالیت میکرد و در دورههایی به عنوان نماد پایداری و مقاومت فرهنگی شناخته میشد. شعرهای او، حتی امروز هم،صدایی هستند برای کسانی که بیصدا ماندهاند.
سخن اخر
سیمین بهبهانی، در ۲۸ مرداد ۱۳۹۳ چشم از جهان فروبست، اما شعرهایش همچنان زندهاند و هر ساله در مراسمهای ادبی، کلاسهایشعر، جشنوارهها و محافل فرهنگی خوانده میشوند. مجموعههایی همچون چلچراغ، دشت ارژن، خطی ز سرعت و از آتش، با قلب خودچه خونی و یکی مثنوی، یکی غزل از آثار برجستهی او هستند که در کتابخانههای علاقمندان به ادبیات فارسی جای ویژهای دارند. بهبهانی ثابت کرد که شاعر بودن فقط گفتنِ زیبا نیست؛ بلکه یعنی دیدن، شنیدن، واکنش نشان دادن، و ساختن. او نسلی از زنان شاعرپس از خود را تربیت کرد؛ زنانی که دیگر نمیترسند از اینکه صدایشان را در ادبیات بلند کنند.
—————————————————————-
اگر از این مقاله لذت بردید از مقاله قبلی ما نیز دیدن کنید.
روز جهانی جوک (World Joke Day)؛ روزی برای لبخند، زندگی و پیوند انسانی
