خارخاسک با نام علمی Tribulus terrestris یکی از گیاهان دارویی شناختهشده در طب سنتی ایران، هند و چین است. این گیاه خودرو که اغلب در مناطق گرم و خشک رشد میکند، دارای میوههای کوچک خاردار است و به همین دلیل به نام «خارخاسک» معروف شده است. در طب سنتی، از میوه، برگ و ریشه این گیاه برای درمان مشکلات مختلف از جمله اختلالات ادراری، ضعف قوای جنسی و سنگ کلیه استفاده میشود.
در سالهای اخیر، خارخاسک به دلیل تأثیر احتمالی بر افزایش تستوسترون، تقویت قوای جنسی و بهبود عملکرد ورزشی، بسیار مورد توجه قرار گرفته و جستجوی عباراتی مانند «خواص خارخاسک برای مردان» و «خارخاسک برای بدنسازی» در گوگل افزایش یافته است.
مهمترین خواص گیاه دارویی خارخاسک
۱. تقویت قوای جنسی و افزایش میل جنسی
یکی از مشهورترین خواص خارخاسک، کمک به بهبود عملکرد جنسی در مردان و زنان است. برخی مطالعات نشان دادهاند که ترکیبات فعال موجود در این گیاه (مانند ساپونینها) میتوانند بر سطح هورمونهای جنسی تأثیر بگذارند. در طب سنتی، خارخاسک به عنوان یک تقویتکننده طبیعی میل جنسی و بهبود نعوظ شناخته میشود.
البته باید توجه داشت که نتایج تحقیقات علمی در این زمینه کاملاً قطعی نیست و تأثیر آن در افراد مختلف متفاوت است.
۲. کمک به افزایش سطح تستوسترون
خارخاسک در مکملهای بدنسازی و ورزشی نیز کاربرد دارد، زیرا برخی معتقدند که این گیاه میتواند به افزایش طبیعی سطح تستوسترون کمک کند. افزایش تستوسترون ممکن است باعث بهبود عملکرد ورزشی، افزایش قدرت عضلانی و انرژی بیشتر شود. با این حال، شواهد علمی در این زمینه متناقض است و اثر آن به شرایط فرد بستگی دارد.
۳. کمک به درمان سنگ کلیه
در طب سنتی ایرانی، خارخاسک به عنوان گیاهی مفید برای سلامت کلیه و مجاری ادراری شناخته میشود. دمنوش خارخاسک ممکن است به افزایش حجم ادرار و دفع راحتتر سنگهای کوچک کلیوی کمک کند. به همین دلیل، برخی افراد از آن به عنوان یک داروی گیاهی کمکی برای مشکلات ادراری استفاده میکنند.
۴. کاهش فشار خون
برخی تحقیقات اولیه نشان میدهد که خارخاسک ممکن است اثرات ملایمی در کاهش فشار خون داشته باشد. این خاصیت به دلیل تأثیر آن بر گشادشدن عروق خونی عنوان شده است. البته مصرف آن برای افراد دارای فشار خون باید با احتیاط و مشورت پزشک انجام شود.
۵. کمک به سلامت قلب
به دلیل تأثیر احتمالی خارخاسک بر چربی خون و فشار خون، برخی منابع آن را برای سلامت قلب مفید میدانند. اما برای تأیید قطعی این ادعا، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
طرز مصرف خارخاسک چگونه است؟
۱. دمنوش خارخاسک
رایجترین روش مصرف این گیاه، تهیه دمنوش است.
طرز تهیه دمنوش خارخاسک:
• ۱ قاشق غذاخوری میوه یا برگ خشک خارخاسک
• ۱ لیوان آب جوش
• زمان دمکشیدن: ۱۵ تا ۲۰ دقیقه
این دمنوش معمولاً روزی ۱ تا ۲ بار مصرف میشود. برای طعم بهتر میتوان کمی عسل اضافه کرد.
۲. عرق خارخاسک
عرق خارخاسک نیز در عطاریها موجود است و اغلب برای مشکلات کلیوی و ادراری استفاده میشود. میزان مصرف معمولاً یک استکان قبل از غذا است، اما باید طبق توصیه متخصص طب سنتی مصرف شود.
۳. کپسول و مکمل
خارخاسک به صورت مکملهای ورزشی نیز در بازار موجود است. در این حالت، میزان مصرف باید مطابق دستور درجشده روی بستهبندی باشد.
عوارض احتمالی خارخاسک
با وجود خواص متعدد، مصرف بیرویه یا نادرست خارخاسک ممکن است عوارضی ایجاد کند. برخی عوارض احتمالی عبارتاند از:
• مشکلات گوارشی مانند دلدرد یا اسهال
• بیخوابی در صورت مصرف زیاد
• تغییرات هورمونی در مصرف طولانیمدت
• کاهش شدید فشار خون در برخی افراد
زنان باردار و شیرده، افراد مبتلا به بیماریهای هورمونی، بیماران قلبی و کسانی که داروهای فشار خون یا هورمونی مصرف میکنند، حتماً باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.
آیا خارخاسک برای همه مناسب است؟
خارخاسک برای بسیاری از بزرگسالان سالم در دوز متعادل بیخطر در نظر گرفته میشود، اما مصرف طولانیمدت و خودسرانه توصیه نمیشود. همچنین افرادی که مشکلات پروستات، بیماریهای قلبی یا اختلالات هورمونی دارند، باید با احتیاط بیشتری از این گیاه استفاده کنند.
تفاوت خارخاسک با سایر گیاهان تقویت کننده
خارخاسک در مقایسه با گیاهانی مانند جینسنگ، ماکا یا دامیانا بیشتر به عنوان گیاه مؤثر بر تستوسترون و عملکرد کلیه شناخته میشود. در حالی که جینسنگ بیشتر انرژیزا است، خارخاسک بیشتر بر تعادل هورمونی و سلامت دستگاه ادراری تمرکز دارد.
سخن پایانی
گیاه دارویی خارخاسک یکی از گیاهان پرکاربرد در طب سنتی است که به دلیل خواص احتمالی در تقویت قوای جنسی، کمک به درمان سنگ کلیه و بهبود عملکرد ورزشی مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، مصرف آن باید آگاهانه و در حد تعادل باشد تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.
اگر تجربهای در استفاده از خارخاسک دارید یا درباره خواص آن سوالی دارید، در بخش دیدگاهها با ما در میان بگذارید.
