اضطراب فراگیر یا GAD یک اختلال روانشناختی است که با نگرانی و دلواپسی مداوم دربارهی مسائل روزمره مشخص میشود. افراد مبتلا به GAD اغلب بیش از حد نسبت به اتفاقات آینده نگران هستند و این اضطراب میتواند بر زندگی تحصیلی، شغلی و اجتماعی تأثیر بگذارد. کودکان و نوجوانان نیز میتوانند دچار این اختلال شوند و تشخیص زودهنگام همراه با آموزش مهارتهای مقابلهای، نقش حیاتی در بهبود کیفیت زندگی آنها دارد.
چرا اضطراب فراگیر اهمیت دارد؟
۱. تأثیر بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی: نگرانی مداوم باعث میشود تمرکز کودک کاهش یابد و از فعالیتهای اجتماعی اجتناب کند.
۲. مشکلات جسمانی: اضطراب مزمن میتواند باعث سردرد، درد معده و اختلالات خواب شود.
۳. کاهش کیفیت زندگی: زندگی روزمره با ترس و نگرانیهای دائمی محدود میشود و سلامت روان کودک تحت تأثیر قرار میگیرد.
راهکارهای کمک کننده
۱. آموزش شناسایی و نامگذاری احساسات: به کودک کمک کنید اضطراب و نگرانیهای خود را شناسایی و بیان کند. جملاتی مانند «میبینی که نگران هستی؟» میتواند آغازگر گفتوگو باشد.
۲. تنفس عمیق و تکنیکهای آرامسازی: تمرین تنفس عمیق، مدیتیشن کوتاه و تصویرسازی ذهنی باعث کاهش اضطراب میشود.
۳. تفکر واقعبینانه: به کودک کمک کنید افکار نگرانکننده را تحلیل و جایگزین افکار واقعبینانه کند.
۴. فعالیتهای جسمانی منظم: ورزش و بازیهای بدنی به کاهش اضطراب و افزایش انرژی مثبت کمک میکند.
۵. برنامهریزی و زمانبندی: آموزش مهارت مدیریت زمان باعث کاهش استرس ناشی از کارهای عقبافتاده میشود.
۶. حمایت خانواده: محیط خانوادگی امن و حمایتگر اضطراب کودک را کاهش میدهد و اعتمادبهنفس او را افزایش میدهد.
۷. مشاوره تخصصی در صورت نیاز: اگر اضطراب شدید باشد و عملکرد کودک را محدود کند، مراجعه به روانشناس یا متخصص CBT توصیه میشود.
معرفی کتاب
مدیریت اضطراب در کودکان و نوجوانان نوشتهی لیندا سی. کارلسون، ترجمهی سارا یوسفی
کتابی علمی و عملی که راهکارهای مقابله با اضطراب فراگیر را به کودکان و والدین آموزش میدهد و تمرینهای کاربردی ارائه میکند.
رفتاردرمانی شناختی برای اضطراب نوشتهی فردریک شاپیرو، ترجمهی زهرا جعفری
این اثر روشهای CBT را برای کاهش اضطراب و نگرانی در کودکان و نوجوانان شرح میدهد و والدین را برای همراهی مرحلهبهمرحله راهنمایی میکند.
کودکان و اضطراب نوشتهی سیندی وایت، ترجمهی نسرین میرشاهی
کتابی جامع که علائم اضطراب مزمن و فراگیر در کودکان را شناسایی کرده و راهکارهای علمی و عملی برای کاهش آن ارائه میدهد.
دکتر فردریک شاپیرو میگوید: «تمرین مهارتهای مدیریت هیجان و مواجهه تدریجی با موقعیتهای استرسزا، مؤثرترین روش برای کاهش اضطراب فراگیر در کودکان است.»
لیندا کارلسون تأکید میکند: «آموزش مهارتهای شناختی و آرامسازی به کودک کمک میکند تا نگرانیهای خود را کنترل کند و کیفیت زندگی او بهبود یابد.»
انجمن روانشناسی آمریکا (APA) پیشنهاد میکند ترکیب حمایت خانواده، ورزش منظم، تکنیکهای آرامسازی و درمان شناختی-رفتاری، مؤثرترین روش برای مدیریت اضطراب فراگیر در کودکان است.
ماه خاتونی عزیز، اضطراب فراگیر میتواند زندگی کودک را تحت تأثیر قرار دهد، اما با شناسایی بهموقع، آموزش مهارتهای شناختی و آرامسازی، حمایت خانواده و استفاده از منابع علمی معتبر، میتوان اثرات آن را کاهش داد. والدین نقش کلیدی در ایجاد محیط امن و حمایتی دارند تا کودک با اعتمادبهنفس و آرامش با چالشهای زندگی روزمره مواجه شود.
نویسنده: فاطمه اکبرزاده
