گیاه یوکا (Yucca) با نام علمی Yucca elephantipes بومی مناطق جنوب غربی قاره آمریکا میباشد. گلدان آپارتمانی یوکا جزو خانواده سوسنیان یا Liliaceae است. ظاهر این گیاه باعث شده تا آن را با نام های یوکا تنه درختی، یوکا درختی، یوکا تنه دار، نخل یوکا، یوکای پا فیلی، یوکا خنجری و … نیز صدا بزنند. و گیاه یوکا دارای برگ های کشیده و نوک تیز خنجر مانند است که در اطراف تنه چوبی آن به صورت ایستاده قرار گرفته اند. برگهای جوان این گیاه شفاف و مومی اند و به مرور زمان برگ ها خشن و سبز تر می شوند. به تدریج که بر سنِ یوکا افزوده میشود، جوانههای انتهایی یوکا حذف میشوند و برگهای پایینتر ریخته و ساقه آن لخت میگردد؛ گیاه به صورت دو یا سه شاخه در می آید که همین امر باعث زیبایی و جذابتر شدن آن میشود.
شرایط نگهداری گیاه یوکا:
آبیاری مناسب:
همه ما می دانیم میزان بارش های جوی در مناطق کویری بسیار کم است. بنابراین گیاهانی که در آن مناطق رشد می کنند باید سازگاری زیادی با کم آبی داشته باشند. اما این گل به برنامه منظم آبیاری بسیار حساس است. بنابراین از آب دادن نامنظم به آن پرهیز کنید.
نحوه و طریقه نگهداری از گل یوکا در آپارتمان به این صورت است که در فصل بهار و تابستان که فصل رشد این گل است آب بیشتری به گیاه بدهید. اگر برای این کار راه چک کردن خاک گلدان را در نظر بگیرید بهتر است. در فصل زمستان نیز به دلیل استراحت گیاه و سرد شدن و تبخیر کمتر آب، لازم است گلدان را کمتر آب بدهید. همچنین لازم است از غرقاب کردن گلدان بپرهیزید و اجازه ندهید آب اطراف ریشه جمع شود.
نور مناسب:
گلدان یوکا در محیط های پر نور اما غیر مستقیم بهترین رشد را خواهد داشت. بهترین مکان برای نگهداری از این گیاه محلهای پر نورِ فضای آزاد میباشد. همانطور که گفته شد نخل یوکا در برابر کمنوری نیز مقاوم است و در محیط های کمنور مانند ادارات و آپارتمانهایی که نورگیر نیستند نیز میتواند به حیات خود ادامه دهد و رشد کند.
دمای مناسب:
زادگاه این گیاه نواحی کویری و گرم و خشک است. بنابراین با هوای گرم ساختمان به خوبی کنار می آید و مقاومت بالایی در مورد تغییرات دمایی دارد. بنابراین طرز نگهداری از گیاه یوکا در بالکن آپارتمان به این صورت است که در بهار و تابستان آن را در بالکن و در فصل سرد و شب هایی که دمای هوا به زیر صفر می رسد آن را در محیط ساختمان نگهداری کنید.
خاک مناسب:
بهتر است بدانید خاکی که در مناطق کویری وجود دارد شنی و بسیار سبک است. به همین دلیل نیز زهکشی بالایی دارند. بنابراین بهترین روش نگهداری و تکثیر گل یوکا در آپارتمان این است که خاک گلدان را سبک در نظر گرفته و آن را زهکشی کنید.
همچنین لازم است کف گلدان را سوراخ کنید تا آب اضافی خارج شده و به ریشه گیاه آسیب نزند. بهترین ترکیب برای آن نیز خاک گلدان، شن و ماسه و پرلیت است. اگر یوکا را در باغچه می کارید نیز باید مراقب باشید آن را کنار گیاهانی نکارید که به خاکی غنی نیاز دارند. گل یوکا در خاک های قلیایی رشد بهتری دارند تا خاک های اسیدی. بنابراین بهترین پی اچ برای آن ۵.۵ تا ۷.۵ است.
کوددهی مناسب:
تغذیه برای گیاه یوکا تنه دار از اهمیت زیادی برخوردار است و اگر به میزان کافی مواد مغذی به این گیاه نرسد، ممکن است گیاهتان رشد مطلوبی نداشته باشد و به مرور زمان زیبایی خود را از دست بدهد. بنابر این بهتر است با کمک محلولهای شیمیایی، هفتهای یک بار به میزان کافی گیاهتان را کوددهی کنید. در واقع شما باید سراغ کودی بروید که از کیفیت لازم برخوردار باشد و بتواند به خوبی تمام نیازهای گیاه را برآورده کند.
تعویض گلدان:
انواع گیاه یوکا رشد بسیار کمی دارد. بنابراین ریشه آن ها نیز خیلی بزرگ نمی شود. نحوه تعویض گلدان و نگهداری از گیاه یوکا در خانه به این صورت است که زمانی که ریشه آن از گلدان بیرون زد نسبت به تعویض گلدان اقدام کنید. این اتفاق به طور معمول دو سال یکبار اتفاق می افتد. این زمان ممکن است در گیاهان جوان کوتاه تر باشد. همچنین به دلیل اینکه این گیاه بزرگ است و تعویض گلدان و خاک آن سخت است بهتر است زمان تعویض گلدان و تعویض خاک را با هم یکی کنید تا کمتر مجبور شوید آن را از گلدان خارج کنید. علاوه بر این باید به این نکته نیز توجه کنید که زمان گلدهی یوکا فصل مناسبی برای تعویض گلدان نیست. بنابراین سعی کنید این کار را پایان زمان گلدهی انجام دهید.
آفات و بیماری های گل یوکا
لکههای قهوهای روی ساقه و زیر برگها مشاهده میگردند:
عامل آن حشره آفت است. سطح زیرین برگ را با پنبه آغشته به سم حشره کش نفوذی خیس و یا گیاه را هفتهای یکبار سمپاشی غدد یا علایم برطرف گردد.
برگها در زمستان خشک میگردند:
هوا گرم است گیاه را به محل خنکتری منتقل نمایید.
برگهای زیرین زرد میشوند:
نور کافی نیست گیاه را به محل پرنورتری منتقل نمایید.
برگهای جدید فاقد رشد هستند:
گیاه به کوددهی نیاز دارد اگر کوددهی بطور منظم انجام میگردد ممکن است سردی هوا عامل آن باشد.
برگها رنگ پریدهاند:
نور مستقیم زیاد است، گیاه به نور کافی نیاز دارد ولی اشعه مستقیم آفتاب بخصوص در ظهر به برگهای آن صدمه وارد مینماید.
نقاط زنگ مانند روی برگها مشاهده میگردد:
از مواد براق کننده استفاده شده است برگ ها را با اسفنج مرطوب تمییز نمایید.
کپک خاکستری روی برگها مشاهده میگردد:
عامل آن قارچ بوتری تیس است که خود ناشی از هوای سرد و مرطوب است، گیاه را با سم قارچکش سمپاشی نموده و به محل گرم منتقل نمایید. آبیاری را کاهش دهید و غبار پاشی را تا رفع علایم متوقف کنید.
سخن پایانی
یوکا تنه دار را میتوانید به راحتی در خانه، دفتر کار، بالکن، راه پلهها، باغچه، گلخانه و… نگهداری کنید. همان طور که متوجه شدید؛ نحوه نگهداری و مراقبت از این گیاه جذاب، بسیار راحت است و نیاز به مهارت خیلی زیادی ندارد.
البته باید توجه داشته باشید که یوکا حاوی یک ماده بسیار خطرناک است که اگر خورده شود، ممکن است اثرات بسیار بدی را بر روی بدن به جای بگذارد. بنابر این اگر در منزل از حیوانات خانگی نگهداری میکنید یا این که کودک خردسال دارید، بهتر است مواظب باشید که آنها گیاه را نبلعند و حتما گلدان را در جایی قرار دهید که در دسترس آنها قرار نداشته باشد.
